O mnie

Jestem doktorantką Szkoły Doktorskiej Uniwersytetu Śląskiego w dziedzinie literaturoznawstwa. Ze względu na dwukierunkowe wykształcenie o dużej rozbieżności od dawna próbuję łączyć pozornie odległe dziedziny. Główną osią moich literaturoznawczych pomysłów jest inter-/trans-dziedzinowość. Nie wystarczają mi jednak dobrze prosperujące związki filologii z innymi naukami humanistycznymi czy społecznymi. Jako filolog i chemik chciałabym budować trwałe relacje miedzy dziedzinami humanities i science. Jest to trudne wzywanie nie tylko ze względu na różnice metodologiczne czy formalne. Olbrzymie znaczenie ma określona, a błędna, nieodpowiadająca rzeczywistości formacja pracowników nauki obu dyscyplin.

Wykształcenie

W latach 2014-2017 ukończyłam licencjat z filologii polskiej na Uniwersytecie Śląskim. Pracę dyplomową złożyłam pod kierunkiem dr hab. Mariusza Jochemczyka. Była ona pierwszą próbą połączenia moich odległych i różnorodnych pasji naukowych i dotyczyła motywów alchemicznych w Trylogii husyckiej Andrzeja Sapkowskiego.

Podjęłam studia magisterskie, ponownie wybierając specjalność literaturoznawczą. Kontynuowałam prace badawcze u prof. Jochemczyka. W roku 2019 obroniłam pracę magisterską, której celem było omówienie problemu ilustracji w książkach dla młodego odbiorcy z perspektywy projektu totalnego.

Projektem, który rozpoczęłam na ostatnim roku studiów, było badanie intertekstualności dzieł Jacka Dukaja. Podjęte wyzwanie zaowocowało złożeniem projektu doktorskiego w rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Uniwersytetu Śląskiego.

Wykształcenie

Równolegle do studiów na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Śląskiego, w 2014 roku, rozpoczęłam kształcenie na kierunku chemicznym tegoż Uniwersytetu. Wybór specjalizacji dotyczącej chemii leków zaowocował pracą licencjacką tworzoną pod kierunkiem dr hab. Roberta Musioła. Badania przeprowadzone w laboratorium dotyczyły wstępnej optymalizacji reakcji, której produktem jest grupa substancji kluczowych dla kolejnych syntez prowadzących do potencjalnych leków przeciwnowotworowych. W roku obrony pracy licencjackiej podjęłam studia drugiego stopnia, kierując się na specjalizację z chemii analitycznej. Badania u dr Justyny Polak zaowocowały analizą właściwości antyoksydacyjnych miodów i ziołomiodów polskich przy pomocy dwóch uzupełniających się metod analitycznych – spektrofotometrii UV-Vis oraz spektroskopii EPR.

W trakcie studiów podjęłam praktyki w Dziale Ochrony, Konserwacji i Archiwizacji Zbiorów Biblioteki Śląskiej, gdzie razem z pracownikami dokonywałam oceny uszkodzonych zbiorów, neutralizacji grzybów i pleśni obecnych na papierze, a także czyszczenia i odnawiania składu książki. Po ukończeniu studiów drugiego stopnia, dzięki programowi „CheS – Chemik na Staż” współfinansowanemu ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój, odbyłam czteromiesięczny staż w Centrum Badań Translacyjnych i Biologii Molekularnej Nowotworów, które jest jednostką naukową Instytutu Onkologii im. Marii Curie-Skłodowskiej w Gliwicach. Pod opieką dr Joanny Jazowieckiej-Rakus brałam udział w badaniach nowatorskiej terapii leczenia czerniaka.

Plany badawcze

Obecne plany badawcze łączą się bezpośrednio z projektem doktoratu. Tematem, który mnie interesuje, jest inspiracja „Jądrem ciemności” Josepha Conrada w utworach Jacka Dukaja, polskiego pisarza science fiction. Poza oczywistym nawiązaniem obecnym w opowiadaniu „Serce Mroku”, bardziej subtelne aluzje literackie można odnaleźć w „Innych pieśniach”, czy nawet w „Lodzie”. Zagadnienie to jest tym bardziej interesujące, że Dukaj w swojej publicystyce odcina się od Conrada jako inspiracji. Pozwala to na prześledzenie wzajemnych powiązań przy wykorzystaniu teorii lęku przed wpływem Harolda Blooma (Bloom, 2002).

Interesującym zagadnieniem w relacji twórczej między Dukajem i Conradem jest fakt, że polski pisarz science fiction podjął się nowego przekładu „Jądra ciemności”. Pierwszym radykalnym krokiem w tym przedsięwzięciu była zmiana tytułu na „Serce ciemności”. Lektura Dukajowego „spolszczenia 2018” pozwala zauważyć, że pisarz poddał nowelę Cornada uwspółcześnieniu nie tylko językowemu, ale także wprowadził istniejące obecnie odpowiedniki opisywanych przez Conrada instytucji.

Co więcej, Jacek Dukaj, rok po wydaniu autorskiego tłumaczenia, opublikował zbiór esejów pt. „Po piśmie”, w którym wyjaśnia w jaki sposób odczytuje literacki projekt Conrada, a także przyznaje się do próby jego kontynuacji. Takie oświadczenie pozwala na podjęcie próby oceny z jakim powodzeniem został przeprowadzony dukajowy eksperyment. W tym celu zamierzam wykorzystać narzędzia informatyczne.

Weryfikacja założeń Dukaja wiąże się z dwoma etapami cyfrowej analizy tekstu. W pierwszej części, tekst literacki zostanie poddany badaniu na zawartość słownych ekwiwalentów uczuć (fraz nacechowanych emocjonalnie, przymiotników oraz rzeczowników skojarzonych z emocjami ludzkimi). Dane uzyskane z „rozbioru” dukajowego Serca ciemności zostaną porównane z wynikami otrzymanymi w tym samym procesie dla innych przekładów tekstu Conrada. Celem tego zabiegu jest sprawdzenie czy wprowadzona przez Dukaja kategoria „transferu przeżyć” (Dukaj, 2019, p. 152), została zrealizowana w sposób praktyczny. Kolejny etap obejmuje mapowanie fragmentów publikacji Dukaja względem przekładów kanonicznych. Wstępna obserwacja w tym zakresie wykazała przemieszczenia partii tekstu, a także występowanie obszernych dopisanych/przepisanych segmentów, nieobecnych w oryginale. Otrzymane rezultaty posłużą dalszemu badaniu w jaki sposób ingerencja Dukaja w konstrukcję tekstu Jądra ciemności Conrada może przyczynić się do zmian w tworzeniu sensów dzieła.

Warto zaznaczyć, że realizacja takiego projektu, może pozwolić na stworzenie nowych narzędzi do pracy z tekstem literackim. Należy je jednak traktować jako element analizy, który zostanie poddany przez badaczy interpretacji, a nie jako wystarczający efekt symbiozy humanisty z komputerem.

Literatura:
  • Bloom, H., 2002. Lęk przed wpływem: teoria poezji, Horyzonty nowoczesności. Universitas, Kraków.
  • Dukaj, J., 2019. Po piśmie, Wydanie pierwsze. ed. Wydawnictwo Literackie, Kraków.

Zainteresowania

Inne zainteresowania naukowe, poza twórczością Jacka Dukaja, można podzielić na trzy grupy.

Do pierwszej należy stałe poszukiwanie wątków alchemicznych i inspiracji hermetyzmem w literaturze, przede wszystkim na gruncie polskim. W tej kategorii największe udziały ma literatura fantastyczna oraz science-fiction.

Kolejnym ważnym dla mnie zagadnieniem jest książka dla młodego odbiorcy i jej walory artystyczne. Interesują mnie ilustracje tekstów dziecięcych oraz to jak pomagają one w interpretacji utworu, w tworzeniu znaczeń. Poza kategorią książek ilustrowanych olbrzymim źródłem inspiracji w tym zakresie są picturebooki.

Stale interesują mnie „punkty przecięcia” nauk humanistycznych i ścisłych. Oczywiście, najprościej jest szukać wpływów nauk ścisłych w dziełach literackich, jednak nie jest to dla mnie wystarczające. Staram się pokazywać, że przepływ inspiracji w pewnym zakresie może także przebiegać w drugą stronę. Książką, która zapoczątkowała ten zakres moich zainteresowań była publikacja ” Modne bzdury: o nadużywaniu pojęć z zakresu nauk ścisłych przez postmodernistycznych intelektualistów” (Sokal et al., 2004). Obudziła we mnie mieszane uczucia – niezgodę i zrozumienie. Tak intrygujące połącznie emocji zachęciło mnie do poszukiwania i wyjaśniania często niewidocznych niuansów, które stanowią o wysokiej jakości wzajemnych zapożyczeń.

Literatura:
  • Sokal, A.D., Bricmont, J., Amsterdamski, P., Lewańska, A., 2004. Modne bzdury: o nadużywaniu pojęć z zakresu nauk ścisłych przez postmodernistycznych intelektualistów. Prószyński i S-ka, Warszawa.

Publikacje

  • Gwadera, Anna. 2016. „Polska recepcja wydawnicza i czytelnicza powieści Frances Hodgson Burnett. Komunikat o stanie badań”. Nowa Biblioteka. Usługi, Technologie Informacyjne i Media 23 (4): 113–122.
  • Gwadera, Anna. 2017. „Ilustracja autorska we współczesnych literackich książkach dla dzieci i młodzieży”. Nowa Biblioteka. Usługi, Technologie Informacyjne i Media 25 (2): 35–48.
  • Gwadera, Anna. 2018. „I Forum Dydaktyczne Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa (Katowice, 14 września 2017 r.)”. Nowa Biblioteka. Usługi, Technologie Informacyjne i Media 28 (1): 143–145.
  • Gwadera, Anna. 2019. „Geografia przyszłości ostatecznej w «Ostatniej bitwie» Clive Staple Lewisa i «Nad Rzeką i Tam Dalej» Wilamia Horwooda”. Literatura Ludowa 63 (1): 40–47.
  • Gwadera, Anna. 2019. „Recepcja tekstów kultury w erze postpisma. Analiza wybranych koncepcji”. Bibiotheca Nostra 58 (4) (w druku)

Kontakt

anna.gwadera[at]us.edu.pl